Nieuwjaarsspeech Burgemeester Joyce van Beek

8 januari 2019

Dames en heren, hartelijk welkom bij onze Nieuwjaarsreceptie. Fijn dat u bent gekomen op uitnodiging van de raad en het college van Beemster, om de beste wensen naar elkaar over te brengen.

Een grote opkomst dat doet mij deugd. Het zegt iets over uw betrokkenheid bij de Beemster. Dat de betrokkenheid groot is is ook gebleken uit de vele bijdragen en gesprekken omtrent “Waardevol Beemster”, het traject dat we eind 2018 hebben ingezet om de waarden van Beemster in kaart te brengen zodat we die kunnen borgen en behouden voor de nieuwe gemeente die we met Purmerend gaan vormen.

2019 is het jaar waarin we het herindelingsontwerp voor de nieuwe gemeente gaan opstellen en in procedure brengen om op 1 januari 2022 als nieuwe gemeente van start te gaan.

Een belangrijk jaar dus waarin we samen moeten optrekken om de toekomst voor een ieder, voor onze Beemster en al onze Beemsterlingen beter en vitaler te laten zijn dan dat het lang geweest is.
Daar is verbinding voor nodig, zoals de Koning in zijn kersttoespraak al zei: en ik citeer

“actieve burgers die ondanks alle verschillen het samen willen bolwerken, dat is de rode draad die door onze geschiedenis loopt, tot op de dag van vandaag. Dat is wat ons sterk maakt.”

We vieren in 2019 het 20 jarig bestaan van ons predicaat Werelderfgoed. Op 1 december 1999 kregen we dit predicaat voor de unieke waarden van onze Droogmakerij de Beemster. Zo staat te lezen in ons nominatie dossier:

“De droogmakerij De Beemster is een uniek monument. Het is een waterstaatkundig en civieltechnisch monument van uitzonderlijke betekenis. De aanleg van De Beemster is met name het resultaat van een intellectueel concept dat geënt is op antieke en Italiaanse renaissance theorieën over het “ideaal van de rechte lijnen” over de “citta Ideale” en de leer der getallen. Hier heersen de principes van orde, van ratio, van mathematische beginselen en van wel overwogen planning op een monumentale schaal uitgevoerd.”

De basis van onze gemeente ligt dus in de reden en ratio, de leer van de getallen. Kenmerkend nog steeds, ook in de moderne wetenschap.

Tijdens het kerstreces ben ik in het Teylers museum de schetsen, de leer en het gedachtengoed van Leonardo da Vinci gaan bewonderen. Zijn leven en werken zijn van ver voor onze Droogmakerij, daar zit bijna 100 jaar tussen, Leonardo Da Vinci overleed in 1519. Maar Da Vinci was de wetenschapper en kunstenaar die de leer van Vitruvius in beeld bracht zoals die van de lichaamsverhoudingen in het wereldberoemde werk van Da Vinci “De Mens van Vitruvius” ook wel bekend als “de ideale man”. De basis geometrische uitgangspunten waarop de Beemster ook is ingericht.

In het nominatie dossier lezen we ook  de tekst:

“De strikt geometrisch ordening van de drooggevallen gronden in de droogmakerij De Beemster plaatst zich nadrukkelijk in de lijn van het denken over de planmatige indeling van de ideale stad. …. In de Beemster kreeg het zijn directe daadwerkelijke vertaling en toepassing. Een strikt rationele indeling en zuivere compositie van op het water gewonnen land met zijn ruimtelijke orde van onderling met elkaar verbonden “groene kamers”.

Het predicaat hebben we verworven onder een ander gesternte dan het huidige tijdsgewricht. Nomineren is in de huidige tijd nog geen zekerheid van verkrijgen, verre van dat. In de Beemster zelf werd in 1999 heel verschillend gedacht over het verkrijgen van het predicaat. Want het draagt niet alleen lusten met zich mee, maar ook verplichten.
Tijdens onze “Waardevol” toer wordt het open agrarisch cultuur landschap en het behoud van het predicaat Werelderfgoed vaak als belangrijke waarden genoemd. En terecht denk ik, want dat maakt Beemster juist zo Uniek. Voormalige tegenstanders van het predicaat, zo heb ik vernomen, zijn anno nu warme pleit bezorgers van het predicaat, omdat het de Beemster bescherming biedt tegen hoogbouw en Vinex wijken. Het volbouwen van onze polder is een grote angst en doorn in het oog.

Toch zijn er ook inwoners die het niet zo nauw willen nemen met de richtlijnen en het behoud van het Werelderfgoed en daarmee het predicaat. Want inderdaad, het predicaat en de waarden waar dat voor staat vragen ook om bescherming en daar kan niet licht over gedacht worden. Noblesse Oblige, waar het ons bescherming biedt zullen wij het ook zelf moeten beschermen, dat werkt nu eenmaal twee kanten op.

Waar een goede onderbouwing en liefst ook aantasting van het Werelderfgoed uit het verleden kan worden omgezet naar verfraaiing en verbetering van het landschap en daarbij versterking van de universele waarden mogelijk is, zijn we allemaal groot voorstander van nieuwe initiatieven. We zetten de polder niet op slot, we leven en werken in 2019 maar dat gaat heel goed samen met de oorspronkelijke ordening, dat is veelvuldig bewezen. Al zien we in de polder natuurlijk ook smetjes, maar we hebben het predicaat ook “pas” 20 jaar en hebben ook met de verantwoordelijkheid die dat met zich meedraagt moeten leren omgaan.

Zorgen die te maken hebben met het basale van ons bestaan zijn er ook in onze polder; kan ik straks de zorgpremie en de eigen bijdrage betalen, de huur en hypotheek nog wel opbrengen? Als mijn gezondheid minder wordt, heb ik dan mantelzorgers om mij heen? Kan ik nog rekenen op mijn pensioenuitkering, hoe verloopt mijn inkomen als ik mijn baan verlies? Ook zijn er in Beemster inwoners die gebruik moeten maken van de voedselbank en goede giften van anderen. Zij ervaren de toenemende tweedeling in de samenleving aan den lijve. In Beemster kunnen we niet alles beïnvloeden, we moeten wel een vangnet kunnen bieden voor wie het echt nijpend wordt. Maar ook omzien naar elkaar, een luisterend oor, een bemoedigend woord of praktische daad doet al veel voor naasten in nood. Iedereen telt mee in de Beemster en moet mee kunnen doen. Kennen en gekend worden.

We hebben gelukkig veel gemeenschapszin in Beemster en vele vrijwilligers doen alle dagen hun best om het leven voor anderen aangenamer, dragelijker en volwaardiger te maken. Ik denk maar aan de activiteiten van de Zonnebloem, de vriendschappelijke huisbezoeken door de vrijwilligers van de raad van kerken, de vrijwilligers van het Hospice, vrijwilligers in Middelwijck en van het gilde, maar ook de sport en buurtverenigingen die op vele vrijwilligers draaien en waar inwoners jong en oud gekend en gezien worden.

Ook de zorg om de aanstaande fusie ken ik, de angst dat juist dit soort waardevolle vrijwilliger structuren binnen de Beemster verloren gaan, dat moeten we niet ontkennen. Die angst, terecht of niet, is er zeker.

Er zijn inwoners die beweren of angst hebben dat we de Beemster verkwanselen als we gaan fuseren met Purmerend. Ik begrijp de emotie, Beemsterlingen voelen zich echte Beemsterlingen, omdat ze hier geboren en of getogen zijn en vaak vele generaties aan Beemster verbonden zijn. Maar de fusie zal daar echt geen afbreuk aan doen.

“Wie twijfelt aan de toekomst idealiseert het verleden” is een gezegde dat hier past. In de politiek zien we dat ook in alle hevigheid terugkomen, op wereldschaal, in Europa maar ook in Nederland en in ons eigen Beemster. Polarisatie lijkt wel normaal te zijn.
Het jaar 2019 mag van mij het jaar zijn van het bestrijden van de identiteitspolitiek. Dat zal lastig zijn met de Provinciale-, Waterschap- en Europees verkiezingen voor de deur, maar wel van groot belang voor de toekomst van Nederland en de Beemster.

De politieke partijen van links tot rechts waren voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 opzoek naar de juiste boodschap om de kiezer te binden. Begrijpelijk in de campagne richting de gemeenteraadsverkiezingen, maar nog altijd lijken ze in te spelen op de angsten van de inwoners en ze vergroten daarmee de verdeeldheid en wakkeren daarmee angsten en tegenstrijdigheden aan. Tegenstrijdigheden die door de ambassadeurs en het college bij het ophalen van de Waarden veel minder heftig zijn ervaren dan die door de Beemster politiek door meerdere partijen worden benoemd, opgeroepen en vastgehouden. Door de politiek worden juist meer strijdige positie ingenomen en meer verdeeldheid gezaaid dan in de samenleving zelf, lijkt het wel.

Kan de politiek van Beemster zo nog wel op zoek gaan naar het gemeenschappelijke belang om van daaruit een stap verder te komen en tot goede besluitvorming komen? Gaat de politiek van Beemster er wel voor zorgen dat de Beemster belangen goed geborgd worden in de nieuwe gemeente?

Heeft de politiek niet zelf angst voor de fusie ipv wij Beemsterlingen?
Het zijn vragen die ik uit de samenleving krijg als ik in gesprek ben met inwoners en organisaties, bij 60 jarige huwelijken, tijdens de Waardevol Beemster toer en diverse werk bezoeken.

In mijn ogen zal de verbinding en de stap voorwaarts nog door de politiek gemaakt moeten worden. Waar de samenleving die stappen richting de toekomst al zet blijft de politiek nog achterop. De Beemster politiek is druk met elkaar in gevecht in de achterhoede, in de eigen cocon, wat de voortgang van besluitvorming geen goed doet en blijkbaar het vertrouwen in de Beemster politiek schaadt.

Ik kan mij vinden in de constatering van de Koning als hij in zijn kersttoespraak zegt:  “ Verreweg de meeste Nederlanders voelen zich thuis in een omgeving waarin tegenstellingen niet op de spits worden gedreven.” Einde citaat.

Het zou een mooie stap zijn als vroeg in 2019 het partijbelang door de raadsfracties opzij gezet wordt ten behoeven van het algemeen Beemster belang.
Laten we van 2019 het jaar van de verbinding maken! Laat dat voor de raad de komende maanden de grote uitdaging worden.

De Beemsterling was rijk, want ze leefden van de opbrengsten van de rijke kleigronden en dat bracht werkelijk meer op dan de oogsten van de veenweidegebieden. De Beemster was in die eeuwen zelfvoorzienend en had het goed. Ze had daarmee geen afhankelijkheid van anderen en van bemoeienis van anderen wilden ze al helemaal niet weten. Dat zit diep geworteld. Het gevoel van superioriteit en trots, maar ook onafhankelijkheid en baas op eigen land en over eigen goederen zijn is een belangrijke karakter eigenschap van de Beemsterling door de eeuwen heen. Wie de geschiedenis van Beemster kent weet waar dat vandaan komt.

Voor wie zichzelf kan bedruipen is dat prima, als we daarbij maar niet vergeten dat we ook in Beemster niet boven wet en regelgeving staan en zelf verantwoordelijk zijn voor keuzes en handelen en daarbij niet verwachten dat de overheid alles voor je oplost als dat jou beter uitkomt.

Helaas is het goede leven in het hof van “heden” niet voor iedere Beemsterling weggelegd. We zien te vaak om ons heen dat de schijn aan de buitenkant wel opgehouden wordt maar het binnenskamers er veel minder rooskleurig voor staat. Mensen worden en zijn dan kwetsbaar op vele fronten.

Dat het leven door omstandigheden een dusdanige wending krijgt dat je er zelf niet meer uitkomt is geen schande, maar in het de schijn ophouden en het tegen beter weten in zelf willen oplossen schuilt wel een groot gevaar. Voor de persoon in kwestie en zijn of haar omgeving maar kan zelfs vormen aannemen dat het de hele samenleving schaadt.
Binnen de gemeente Beemster zelf is dat proces lange tijd gaande. Mooie buitenkant, maar wie echt kijkt en beter weet, ziet de teloorgang die eigenlijk al decennia geleden is ingezet. En al hebben we dat proces een halt toegeroepen en herstellen en repareren we wat we kunnen en waar we kunnen, de mooiste praatjes en de kleurrijkste slingers kunnen niet verbloemen dat we het niet meer alleen kunnen.

De gemeente, onze inwoners en ons erfgoed hebben anderen nodig om de toekomst tegemoet te treden. We vinden daarin partners in allerlei gemeenschappelijke regelingen, maar dat is voor Beemster met ongeveer 9700 inwoners en een grote verantwoordelijkheid voor landschap en een diverse moderne samenleving en bedrijfsleven niet genoeg.

Ik prijs mij gelukkig voor Beemster dat we in goed overleg en met wederzijds vertrouwen en respect voor ieders eigenheid in Purmerend een fusiepartner hebben gevonden die wil luisteren en meedenken. Die de karakteristiek van Beemster naar waarde schat en waardeert en ziet dat we niet het zelfde zijn, maar dat juist in de verschillen de kracht van de nieuwe gemeente straks schuilt. Er zal de komende drie jaar nog hard gewerkt moeten worden. We moeten allemaal onze schouders eronder blijven zetten en tering naar de nering moeten blijven zetten, maar dat komt uiteindelijk de nieuwe gemeenten met al haar inwoners ten goede.

Laten we elkaar dus niet voor de gek houden, in de huidige tijd kan een gemeente als Beemster niet meer alleen de broek ophouden en is een ambtelijke samenwerking, zelfs als die op goede afspraken berust, niet voldoende om het hoofd boven water te houden. Zie hoe het gemeenten om ons heen en in het land vergaat of vergaan is.

Wie denkt dat zelfstandigheid nog een optie is of dat er nog betere alternatieven zijn, wil ik het eerlijke verhaal en toekomst plaatje schetsen van enorme lastenverzwaring met zeker 30% belastingverhoging op de 11% die u al opgelegd hebt gekregen, geen ruimte voor sociale bouw en bijzondere doelgroepen en geen sociale voorzieningen, want daar is echt geen geld voor, maar wel woningbouwverdichting met alleen koopwoningen en eventueel hoogbouw als we niet verder willen uitleggen in onze mooie polder en een verdere teloorgang van voorzieningen en onderhoud. Verrommeling en aantasting in het landschap en daarmee het verliezen van het Werelderfgoed predikaat en de bescherming van onze universele waarden. Want daar wordt de Beemsterling dan mee geconfronteerd en niet pas over 5 of 10 jaar, maar in de zeer nabije toekomst.

Waar is dan de Beemster identiteit gebleven, is dan mijn vraag?
Een Bestuurlijke fusie in een groter verband in de regio Waterland gaat er op korte termijn niet van komen, gelooft u mij. Mocht het er ooit van komen en u daarop wachten, dan is Beemster de Beemster zoals u dat nu kent er echt niet meer. Geen enkel scenario is ideaal, want een ideale stad bestaat niet, maar de beste en sterkste optie voor Beemster is de fusie met Purmerend.

Beemster is ooit ontstaan, zoals ik eerder al zei, vanuit de reden en de ratio. Dat gevoel mag spreken is mij vertrouwd, ik kan mijn gevoel als mens ook niet uitschakelen, maar de ratio is ook nu voor Beemster en de regio de redding.
U gelooft toch niet dat iedereen stond te juichen bij de plannen van de drooglegging? Er is tegen de stroom in geroeid, maar het is wel doorgezet. U weet wat de consequenties waren voor de walvisvaart, de visserij en het landschap in de regio. Maar wat zijn wij uiteindelijk allemaal dankbaar dat de Droogmakerij is gelukt na vele inspanningen en tegenslagen. Het heeft ons, onze regio, Nederland en de Wereld geen windeieren gelegd. Waar een klein land groot in kan zijn, waar met vereende krachten het vermeende onmogelijke mogelijk is gemaakt.

Zoals we hier allen samen zijn roep ik op tot de verbinding. Onze 14 ambassadeurs van Waardevol Beemster, waar ik erg trots en die ik erg dankbaar ben, hebben met het college de verbinding gezocht, zijn het gesprek over onze waarden aangegaan met inwoners. We hebben vooral geluisterd, uitgelegd en ons laten inspireren. Het was een boeiend en verbroederend proces. Zowel voorstanders als tegenstanders van de fusie hebben hun waarden bij ons neergelegd. U kunt dat op de vide zien en hoort daar straks meer over. Daar kan en mag niemand afbreuk aan doen. Dat zijn de waarden die tellen. Die Beemster waarden krijgen een plek in het herindelingsontwerp en zijn onderdeel van de vorming van de nieuwe gemeente. In het belang van de nieuwe gemeente en haar inwoners zullen die waarden worden geborgd voor de toekomst samen met de waarden van Purmerend.
Daarmee zit het werk er nog lang niet op. We hebben nog veel te doen voordat we een nieuwe gemeente zijn.

Dat geeft veel kansen om er voor de toekomst het beste van te maken, maar dat moet je willen zien en aan willen werken. De uitdaging ligt er voor ons allemaal in 2019 met de Visie voor Middenbeemster, de visie op ons buitengebied en in het sociaal domein op het gebied van jeugd, armoedebeleid en kwetsbare ouderen. Meer diversiteit in de woningbouw en modernisering van voorzieningen en diensten passend bij de behoeftes en vraagstukken van deze tijd.

We moeten oog houden voor elkaar en het gedeelde belang. In gesprek blijven met elkaar, inwoners, organisaties en bedrijven. Samenwerken en geven en nemen. Samenwerking zoeken met partijen binnen Purmerend, zoals ik ook de voorzitter van De Beemster Ondernemer gisterenavond heb horen zeggen en zoals onlangs bij het “alliantie lab” ook gebeurde. Vruchtbare bijeenkomsten in het belang van onze toekomst en toekomstige generaties. Elkaar op veel meer terreinen leren kennen, bevragen en laten inspireren. Juist in uitdagende omstandigheden moeten we elkaar opzoeken, krachten bundelen. De beste initiatieven worden vaak uit moeilijke situaties geboren.

Zoals de Koning al zei: “een mooie toekomst is mogelijk, mits we het geloof in onszelf en in elkaar vasthouden!”

Met de inzet van u allen en met de blik op de toekomst heb ik er vertrouwen in.

Hierbij wil ik toosten op u en allen die u lief heeft, een gezond en gelukkig 2019 gewenst.
Blijf in verbinding met elkaar!